Het vaktijdschrift van de Vereniging voor Kinder- en Jeugdspsychotherapie verschijnt enkele malen per jaar onder verantwoordelijkheid van de redactie; 2024 is de eenenvijfstigste jaargang. Bijdragen die voldoen aan de auteursrichtlijnen zijn welkom bij het redactiesecretariaat (redactie@vkjp.nl).
In dit themanummer staat vaktherapie bij kinderen en jongeren centraal. In diverse bijdragen wordt geschetst hoe deze vormen van therapie worden toegepast en wat de wetenschappelijk evidentie voor deze behandelvormen voor kinderen en jongeren tot op heden is. Elke bijdrage bevat ook een vignet of een casusbeschrijving om een concreter beeld te geven van de therapie. Kinder- en jeugdpsychotherapeuten kunnen hiermee een beeld vormen van de waarde van deze benaderingen voor diverse doelgroepen en de mogelijke indicatiestelling voor deze vormen van therapie. De auteurs van de bijdragen zijn allen ervaren in de klinische praktijk en/of onderzoek met betrekking tot een of meer van de specifieke vormen van vaktherapie.
Lees het hele artikel gratisPsychomotorische gezinstherapie (PMGT) is een ervaringsgerichte behandelvorm waarin gezinnen via spel-, bewegings- en lichaamsgerichte interacties inzicht krijgen in hun onderlinge patronen van afstemming, controle en nabijheid. Vanuit theoretische kaders zoals het structurele perspectief, embodiment en betekenisvolle bewegingservaringen richt PMGT zich op het zichtbaar maken en veran deren van impliciete interactieprocessen binnen het gezin. Door ervaringen in het hier-en-nu centraal te stellen, ontstaat ruimte voor co-regulatie, gedeelde succeservaringen en het ontwikkelen van nieuwe interactiepatronen. De focus verschuift daarmee van individueel probleemgedrag naar relationele afstemming en duurzame verandering binnen het gezin. Binnen deze brede toepassing van PMGT vormt de inzet bij gezinnen met een kind met een lichte verstandelijke beperking (LVB) en gedragsproblemen een specifiek en veelbelovend werkgebied. In deze gezinnen komen moeilijkheden in emotieregulatie, communicatie en wederzijdse afstemming vaak sterk tot uiting in dagelijkse interacties. PMGT sluit hierbij aan doordat het minder talig en meer ervaringsgericht werkt, waardoor gezinsleden via concrete licha melijke ervaringen kunnen oefenen met contact, samenwerking en regulatie. Hoewel onderzoek naar PMGT binnen deze specifieke doelgroep momenteel nog beperkt is, biedt deze context een waardevolle invalshoek voor zowel observatie als behandeling. Juist de directe en belichaamde interacties binnen PMGT kunnen helpen om relationele patronen zichtbaar te maken en aanknopingspunten te bieden voor therapeutische verandering.
Lees het hele artikel gratisHet Tijdschrift Kinder- & Jeugdpsychotherapie is gratis voor leden, niet-leden kunnen een enkele editie kopen voor € 17,- plus verzendkosten.
Nummers vanaf 2024 kunnen besteld worden bij Boom Uitgevers.
Bestel - of - Log inIn dit themanummer staat vaktherapie bij kinderen en jongeren centraal. In diverse bijdragen wordt geschetst hoe deze vormen van therapie worden toegepast en wat de wetenschappelijk evidentie voor deze behandelvormen voor kinderen en jongeren tot op heden is. Elke bijdrage bevat ook een vignet of een casusbeschrijving om een concreter beeld te geven van de therapie. Kinder- en jeugdpsychotherapeuten kunnen hiermee een beeld vormen van de waarde van deze benaderingen voor diverse doelgroepen en de mogelijke indicatiestelling voor deze vormen van therapie. De auteurs van de bijdragen zijn allen ervaren in de klinische praktijk en/of onderzoek met betrekking tot een of meer van de specifieke vormen van vaktherapie.
Lees het hele artikel gratisDans- en bewegingstherapie (DBT) biedt een unieke, ontwikkelingsgerichte aanpak voor kinderen en jongeren in complexe situaties, zoals bij moeilijk verbaal toegankelijke traumatische ervaringen, als aanvulling op een traumagerichte behandeling, of bij arousal en/of dissociatie die verbale inter venties belemmeren. Dit artikel schetst hoe DBT aansluit bij ontwikkelingspsychologische principes, welke doelgroepen hier profijt van kunnen hebben en wat de huidige stand van het wetenschappelijk onderzoek is. Aan de hand van concrete voorbeelden uit de praktijk wordt de toepassing van DBT binnen de ambulante kinder- en jeugd-ggz (KJ-GGZ) geïllustreerd.
Bij klinische besluitvorming speelt observatie en diagnostiek een centrale rol. ArTA (Art Therapy Assessment) is een wetenschappelijk onderbouwde methode binnen de beeldende therapie die via systematische observatie van materiaalinteractie, materiaalbeleving en het beeldend product inzicht geeft in functioneren, ontwikkelingspotentieel en mentale gezondheid. Op basis hiervan kan worden bepaald of beeldende therapie passend is en kunnen behandeldoelen en interventies worden afgestemd op de individuele cliënt en context. In dit artikel wordt de wetenschappelijk basis van ArTA kort beschreven, wordt uiteengezet hoe de bevindingen uit dit onderzoek zijn vertaald naar ArTA als klinisch toepasbare methode en wordt de toepassing geïllustreerd aan de hand van een casus en gereflecteerd op hoe ArTA kan bijdragen a
Depressieve klachten bij jongeren gaan vaak samen met emotieregulatieproblemen, sociale terug trekking en moeite met het uiten van emoties. Muziektherapie, waarin emoties via muzikale ervaring en reflectie kunnen worden verkend en geuit, wordt steeds vaker toegepast als aanvullende behandelvorm. Dit artikel bespreekt de theoretische onderbouwing van muziektherapie bij adolescenten met depres sieve klachten, met bijzondere aandacht voor Emotieregulerende Improvisatorische Muziektherapie (EIMT). Binnen muziektherapie worden receptieve en actieve methoden toegepast. Een specifieke vorm van actieve muziektherapie is improvisatorische muziektherapie, waarin cliënt en muziektherapeut gezamenlijk muziek creëren zonder vooraf vastgelegde structuur. EIMT bouwt voort op deze benadering en richt zich op het versterken van emotieregulatie met muzikale improvisatie, reflectie en toepassing van emotieregulatievaardigheden in het dagelijks leven. Onderzoek naar verschillende vormen van muziek therapie bij jongeren laat positieve effecten zien op depressieve symptomen, emotieregulatie, kwaliteit van leven, zelfwaardering en sociaal functioneren. Voor EIMT zijn eerste aanwijzingen gevonden voor vermindering van depressieve symptomen en verbetering van emotieregulatie, hoewel onderzoek zich vooralsnog vooral richt op jongvolwassenen. Emotieregulatie en sociale afstemming worden beschreven als mogelijke werkingsmechanismen, terwijl muzikale improvisatie, muzikale structuur, synchronisatie en therapeutische afstemming worden beschouwd als werkzame elementen. Een casus laat vervolgens zien hoe EIMT kan bijdragen aan expressie, veiligheid, emotieregulatie, en vermindering van depressieve klachten. Hoewel de huidige evidentie wordt beperkt door kleine steekproeven, heterogene interventies en beperkte follow-upgegevens, suggereren de beschikbare bevindingen dat muziektherapie een veelbelovende aanvullende behandelvorm kan zijn voor jongeren met depressieve klachten.
Affectregulerende Vaktherapie (ArVT) is ontwikkeld voor kinderen en jongeren met psychosociale problemen die moeite hebben om gevoelens en gedachten te herkennen, begrijpen of verwoorden. Via beeldende, muzikale, dramatische, spel-, dans-, bewegings- of psychomotorische werkvormen wordt ervaringsgericht gewerkt aan spanningsregulatie, aandachtsregulatie en affectregulatie. De therapeut stemt voortdurend af op de ontwikkeling en draagkracht van het kind en betrekt ouders, verzorgers en andere betrokkenen. Eerste, kleinschalige studies naar de beeldende variant van ArVT laten zien dat de interventie uitvoerbaar is en bij kan dragen aan vermindering van psychosociale problemen.
Dramatherapie en psychodrama worden al jaren toegepast in klinische en educatieve settings met kinderen en jongeren met uiteenlopende psychosociale en ontwikkelingsproblemen. Het zijn ervarings gerichte therapievormen die gebruikmaken van technieken en processen uit het theater, waarbij dramatherapie vooral gebruikmaakt van spel en verbeelding om ervaringen en emoties te onderzoeken en psychodrama vooral gericht is op het actief ensceneren en onderzoeken van persoonlijke gebeur tenissen en relaties uit het echte leven. Hoewel beide therapieën in de praktijk veel worden ingezet, is er nog relatief weinig bekend over hun specifieke therapeutische effecten en de werkzame elementen. Dit artikel biedt een overzicht van de belangrijkste bevindingen uit twee eerder uitgevoerde systematische reviews naar dramatherapie en psychodrama bij kinderen en jongeren (Berghs et al., 2022; 2026). In totaal werden tien dramatherapie effectstudies en tweeëntwintig psychodrama effectstudies geanaly seerd. De beschikbare studies suggereren positieve effecten op verschillende domeinen van psycho sociaal functioneren, waaronder internaliserende en externaliserende problematiek, identiteit, sociaal en emotioneel functioneren en cognitieve en copingprocessen. Door de heterogeniteit van de geïncludeerde studies en de overwegend matige tot zwakke methodologische kwaliteit dienen deze bevindingen echter voorzichtig te worden geïnterpreteerd. Daarnaast worden de veronderstelde werkzame elementen en onderliggende processen van dramatherapie en psychodrama besproken en geïllustreerd met praktijk casuïstiek van kinderen en jongeren met een taalontwikkelingsstoornis.
Psychomotorische gezinstherapie (PMGT) is een ervaringsgerichte behandelvorm waarin gezinnen via spel-, bewegings- en lichaamsgerichte interacties inzicht krijgen in hun onderlinge patronen van afstemming, controle en nabijheid. Vanuit theoretische kaders zoals het structurele perspectief, embodiment en betekenisvolle bewegingservaringen richt PMGT zich op het zichtbaar maken en veran deren van impliciete interactieprocessen binnen het gezin. Door ervaringen in het hier-en-nu centraal te stellen, ontstaat ruimte voor co-regulatie, gedeelde succeservaringen en het ontwikkelen van nieuwe interactiepatronen. De focus verschuift daarmee van individueel probleemgedrag naar relationele afstemming en duurzame verandering binnen het gezin. Binnen deze brede toepassing van PMGT vormt de inzet bij gezinnen met een kind met een lichte verstandelijke beperking (LVB) en gedragsproblemen een specifiek en veelbelovend werkgebied. In deze gezinnen komen moeilijkheden in emotieregulatie, communicatie en wederzijdse afstemming vaak sterk tot uiting in dagelijkse interacties. PMGT sluit hierbij aan doordat het minder talig en meer ervaringsgericht werkt, waardoor gezinsleden via concrete licha melijke ervaringen kunnen oefenen met contact, samenwerking en regulatie. Hoewel onderzoek naar PMGT binnen deze specifieke doelgroep momenteel nog beperkt is, biedt deze context een waardevolle invalshoek voor zowel observatie als behandeling. Juist de directe en belichaamde interacties binnen PMGT kunnen helpen om relationele patronen zichtbaar te maken en aanknopingspunten te bieden voor therapeutische verandering.
Lees het hele artikel gratisExemplaren ouder dan 2006 kunnen per mail worden aangevraagd via redactie@vkjp.nl .
x150-75.jpg)
x150-75.png)
x150-75.jpg)
